Lipumba ataka Mkapa naye apandishwe kizimbani

Na Mwandishi Wetu

KUKAMATWA kwa vigogo wawili katika Serikali ya Awamu ya Tatu, Bw. Basil Mramba (aliyekuwa Waziri wa Fedha) na Bw. Daniel Yona (aliyekuwa Waziri wa Nishati na Madini) kumeanza kuibua tafsiri mpya huku jinamizi la vigogo hao likionekana kuhamia kwa bosi wao wakati huo, Rais mstaafu, Mzee Benjmain Mkapa, Majira limebaini.

Vigogo hao walikamatwa na kufikishwa kortini juzi kwenye Mahakama ya Hakimu Mkazi Kisutu kwa makosa mbalimbali yanayohusu kuiingia Serikali hasara kutokana na uamuzi wao katika masuala mbalimbali walipokuwa mawaziri hususani mkataba kwa kampuni ya ukaguzi wa kampuni ya Alex Stewart.

Wakati wananchi wakifurahia kuanza kuonekana kwa makucha yaliyokuwa yamejificha ya Serikali ya Awamu ya Nne, wataalamu wa masuala ya siasa na utawala, wameanza kulitazama suala hilo kwa mtazamo mpana zaidi wakisema kashifa dhidi ya mawaziri Mramba na Yona ni wazi kuwa inakwenda mbali zaidi na kumgusa mkuu wao wa kazi.

Miongoni mwa watu wa kwanza kuvunja ukimya juu ya kufikishwa mahakamani vigogo hao na kusisitiza kuwa kunamgusa pia Mzee Mkapa ni Profesa Ibrahim Lipumba ambaye pia ni Mwenyekiti wa Chama cha Wananchi (CUF) na mchumi anayeheshimika kwenye Benki ya Dunia.

Profesa Lipumba amezidi ‘kumshikia bango’ Mkurugenzi wa Mashitaka ya Umma (DPP), Bw. Eliezer Feleshi, atangaze haraka yamuzi wa kumfungulia mashitaka Rais Mkapa.

Akihutubia katika mkutano wa hadhara katika uwanja wa Shule ya Msingi Ruanda Nzovwe mkoani Mbeya, alisema Rais Mkapa ndiye anayejua masuala yote kuhusu upotevu wa fedha nyingi za umma ikiwemo katika masuala ambayo Mramba na Yona wametuhumiwa.

‘’Mkapa naye awekwe ndani, alikuwepo wakati wa mchakato…yeye ndiye alikuwa Rais, bila kuwekwa ndani, hakutakuwa na haki iliyotendeka…wahusika wote pia wa EPA wawekwe ndani kuanzia mdogo hadi mkubwa,’’ alisema Prof. Lipumba.

Hata hivyo kauli hiyo ya Profesa Lipumba ni sawa na mzigo mzito kwa DPP ambaye huenda akawa na wakati mgumu kuamua iwapo kuna hoja na haja ya kufikia kumshitaki Rais Mkapa hasa wakati huu ambapo Rais Jakaya Kikwete alikwishaweka bayana zaidi ya mara mbili kuwa hafikirii kuwashitaki Marais waliomtangulia.

Mara ya kwanza Rais Kikwete aliweka msimamo huo alipokuwa kwenye ziara yake ndefu ya nchi za Skandinavia na kusisitiza msimamo wake huo alipokuwa akijibu swali la Mhariri wa MwanaHALISI, Bw. Saed Kubenea wakati Rais alipohutubia taifa kupitia kwa wahariri wa vyomnbo vya habari.

Mtoto wa miaka 11

Katika mkutano huo kiliibuka kituko kufuatia mwanafunzi wa Shule ya Msingi Mwakibete aliyejitambulisha kwa jina la Rupia Chaula (11) kumuuliza swali Profesa Lipumba sababu za watuhumiwa wa Richmond kutofikishwa mahakamani wakati wale wa EPA wameshaanza kuchukuliwa hatua hizo.

“Kwa nini watuhumiwa wa EPA wamepelekwa mahakamani na wa Richmond hawajapelekwa mahakamani?” aliuliza mwanafunzi huyo huku akishangiliwa na wananchi waliohudhuria mkutano huo.

Akijibu swali hilo Prof. Lipumba alisema anakubaliana na hoja zilizotolewa na kijana huyo na kusema kuwa huo ndio ukweli wa kinachotendeka katika utawala uliogubikwa na tuhuma za ufisadi kwa kuwakumbatia vigogo bila kuwafikisha katika mikono ya sheria.

“Wezi wa fedha za EPA ni wezi kama walivyo watuhumiwa wa Richmond, wachukuliwe hatua za kisheria na kufikishwa mahakamani kama wengine …Wao ndio wanahusika na mikataba mibovu…mikataba ya kifisadi ivunjwe iingiwe mikataba mipya yenye maslahi kwa wananchi,’’ alisema Prof. Lipumba.

Hata hivyo, kauli ya Profesa Lipumba ya kutaka Rais Mkapa ashitakiwe, huenda ikakumbana na utata wa kinga aliyonayo kiongozi huyo kikatiba, kinga amabayo hata hivyo rejea ya kisheria na kesi mbalimbali za mfano kutoka sehemu mbalimbali duniani, ina acha maswali mengi zaidi kuliko majibu.

Utafiti wa Majira umeonesha kuwa kwa mujibu wa ibara ya 46 ya Katiba ya Muungano Rais amepewa kinga dhidi ya kushitakiwa kwa makosa ya jinai au madai kwa kipindi akiwa madarakani na hata baada ya kuacha madaraka iwapo aliyoyatenda (akiwa madarakani) yamo katika mambo anayopaswa kuyafanya kwa mujibu wa kiapo chake.

Ibara hiyo imekuwa ikiibua utata wa tafsiri hapa nchini hasa juu ya ni wakati gani Rais aliyeko madrakani au mstaafu atachukuliwa kuwa ametenda jambo lililo nje ya kiapo chake au utekelezaji wake wa kawaida kisheria.

Katika ripoti za Mahakama ya Rufani na Mahakama Kuu hapa nchini bado hakujafikishwa shauri ambalo lingeweza kuifanya mahakama kutoa tafsiri kamili na ya moja kwa moja juu ya ukomo wa kinga ya Rais kwa mujibu wa ibara hiyo.

Shauri pekee ambalo walau lilijaribu kugusa nguvu za kiutendaji za Rais juu ya maamuzi yake lakini si moja kwa moja kinga ya kushitakiwa ni lile la Mwalimu Peter Mhozya V AG (Civil Case no 206, 1993) ambapo mlalamikaji alitaka Rais Alli Hassan Mwinyi aondolewe madarakani kwa kushindwa kulinda katiba ya nchi kwa ‘kunyamazia’ Zanzibar kujiunga na Umoja wa Nchi za Kiislamu (OIC).

Jaji Barnabas Samatta wakati huo, pamoja na kulitupa shauri hilo kwa kuwa kikatiba Mahakama haina nguvu za kumwondoa madarakani Rais, bali Bunge, hakujadili suala la kama Rais anaweza kushitakiwa au la kama ambavyo mwalimu huyo alivyokuwa amejaribu kufanya..

Hata hivyo maoni ya wanasheria jadidi waliobobea katika masuala ya katiba kama Profesa Issa Shivji, Profesa Jwan Mwaikusa na Dkt. Sengondo Mvungi katika maandiko yao na wanapopata nafasi ya kutoa maoni yao, yamekuwa yakionesha kuwa kinga ya kikatiba ya Rais ina ukomo.

Nchini Marekani, walau suala la kinga ya Rais limeshawekwa bayana kuwa lina ukomo awapo madarakani na hata anapokuwa ameshamaliza madaraka yake.

Awali katika shauri maarufu la Nixon v. Fitzgerald (1982), katika uamuzi wake wa majaji watano dhidi ya wanne, Mahakama ya Rufaa ya nchi hiyo iliamua kuwa katika shauri la Rais Richard Nixon kutakiwa kuunganishwa katika mashitaka kutokana na uamuzi wa kumfukuza kazi ofisa wa umma kuidhinishwa naye, ilihukumiwa kuwa Rais alikuwa na kinga ya kutoshtakiwa kwani hapo alikuwa ametekeleza nguvu zake za kisheria.

Lakini mtazamo huo ulibadilishwa katika shauri jingine mashuhuri la Jones V Clinton, Mahakama ya Rufani ya nchi hiyo ilipokubaliana na uamuzi wa Mahakama Kuu kuwa Rais Bill Clinton wakati huo akikabiliwa na kashfa ya ngono, hakuwa juu ya sheria kwa sababu alilolifanya ni suala binafsi lisilohusu miiko ya ofisi yake.

Katika shauri la kwanza Rais Nixon alikuwa ameshtakiwa kwa kuhusishwa na uamuzi alioufanya kama Rais na ni tofauti na shauri la Clinton ambapo kesi ilihusu masuala yake binafsi yasiyo sehemu ya kiapo chake cha Urais na aliyoyafanya kabla hajawa Rais.

Tofauti baina ya kesi hizi mbili zinaweza kuipa nguvu nadharia ya wasomi wa hapa nchini kuwa baadhi ya vitendo vya marais vina kinga iwapo tu vilifanywa kwa mujibu wa sheria na viapo vyao na si pale ambapo wamehusika kufanya ‘madudu.’

Chanzo: http://majira.co.tz/kurasa.php?soma=tanzania&habariNamba=9023

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s